U zaseoku Velika Slana, u naselju Ranovac kod Petrovca na Mlavi, meštani i njihovi potomci su obeležili veliki jubilej – 100 godina od podizanja česme-spomenika.
Ovaj spomenik podignut je davne 1926. godine, od crvenog kamena, a na njemu su uklesana imena ljudi koji su ga podigli. Posle čitavog jednog veka, njihova imena i dalje svedoče o vremenu, ljudima i životu ovog kraja.
Velika Slana ima i svoju dugu tradiciju okupljanja. Prema predanju, nakon velikog grada koji je nekada pogodio ovaj kraj, meštani su ustanovili zavetinu German, koja se održava svake godine u subotu pred Spasovdan.
Ali ovogodišnje okupljanje ima poseban razlog – česma-spomenik puni 100 godina.
Za potomke ljudi čija su imena uklesana u kamen, ovaj jubilej ima naročitu vrednost. Oni danas imaju priliku da se sete svojih predaka i da pokažu mlađim generacijama deo istorije svojih porodica.
U Veliku Slanu dolaze i oni koji danas žive daleko od svog rodnog kraja, pa i iz dijaspore. Ovakvi susreti prilika su da se ponovo okupe porodice, prijatelji i nekadašnje komšije i da se sačuva veza sa zavičajem.
Stogodišnja česma tako nije samo građevina od kamena. Ona je uspomena, deo lokalne istorije i trajni zapis o ljudima koji su živeli u Velikoj Slani pre jednog veka.
Želja meštana je da se česma sačuva i da imena uklesana na njoj nastave da govore i budućim generacijama o ljudima koji su ostavili svoj trag u ovom kraju.
